دانشجوی حسابداری معمولا با دو مشکل همزمان روبهرو است: از یک طرف باید تعریفهای کتابی را یاد بگیرد و از طرف دیگر باید بفهمد همان تعریفها در کار واقعی شرکت چه کاربردی دارند. این مقاله برای همین نقطه نوشته شده است؛ ساده، تمرینی و نزدیک به فضای نرمافزار حسابداری و ERP.
تعریف ساده
کنترل داخلی مجموعه سیاستها و روشهایی است که به کاهش خطا، تقلب، سوءاستفاده و گزارشگری نادرست کمک میکند.
نکته مهم این است که حسابداری فقط حفظ کردن چند اصطلاح نیست. هر مفهوم باید بتواند به یک ثبت، یک گزارش یا یک تصمیم مالی وصل شود. اگر دانشجو این اتصال را بفهمد، حل تمرینها و کارآموزی حسابداری بسیار سادهتر میشود.
مثال عددی
تفکیک وظایف بین فردی که پرداخت را ثبت میکند و فردی که پرداخت را تایید میکند، یک کنترل داخلی مهم است.
در حل مثالهای حسابداری همیشه اول نوع حسابها را مشخص کنید، بعد اثر بدهکار و بستانکار را بنویسید و در پایان کنترل کنید که سند یا گزارش شما تراز باشد. این روش ساده جلوی بسیاری از خطاهای امتحانی و کاری را میگیرد.
تمرین کوتاه
برای فرایند پرداخت به تامینکننده، سه کنترل داخلی پیشنهاد دهید.
برای تمرین بهتر، جواب را فقط ذهنی حل نکنید. یک جدول کوچک با ستونهای حساب، بدهکار، بستانکار و توضیح بسازید. بعد از نوشتن ثبت، دوباره بررسی کنید که چرا هر حساب بدهکار یا بستانکار شده است.
خطای رایج دانشجویان
اشتباه رایج، تصور این است که کنترل داخلی فقط برای شرکتهای بزرگ است. شرکت کوچک هم به کنترل ساده و عملی نیاز دارد.
بیشتر خطاهای حسابداری از نفهمیدن ماهیت حساب شروع میشود. قبل از نوشتن عدد، از خودتان بپرسید این رویداد دارایی، بدهی، حقوق مالکانه، درآمد یا هزینه را تغییر میدهد یا نه.
ارتباط با نرمافزار حسابداری و ERP
SysLink باید سطح دسترسی، نقش کاربران، تایید عملیات و audit trail را برای کنترل داخلی فراهم کند.
در محیط واقعی، نرمافزار حسابداری باید همین منطق را پشت صحنه اجرا کند. کاربر ممکن است فقط فاکتور، دریافت، پرداخت یا رسید انبار ثبت کند، اما سیستم باید اثر حسابداری آن را دقیق، قابل کنترل و قابل گزارش نگه دارد.
چکلیست مرور قبل از امتحان
- تعریف مفهوم را با زبان خودتان توضیح دهید.
- حداقل یک مثال عددی برای آن حل کنید.
- نوع حسابهای درگیر را مشخص کنید.
- اثر بدهکار و بستانکار را کنترل کنید.
- بگویید این مفهوم در کدام گزارش مالی یا مدیریتی دیده میشود.
منابع و مطالعه بیشتر
این مقاله برای آموزش ساده و کاربردی نوشته شده و ترجمه خط به خط منابع زیر نیست:
- COSO - Internal Control Guidance
- The Institute of Internal Auditors - Standards
- IESBA - International Code of Ethics
واژهنامه کوتاه
- Internal Control: کنترل داخلی.
- Segregation of Duties: تفکیک وظایف.
- Authorization: مجوز و تایید عملیات.